Mannen uit Maasbracht in dienst van Napoleon
Wil Filott
Maasbracht behoorde sinds het Barrièretraktaat van 1715 tot Staats Opper-Gelre, een generaliteitsland van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Bij het Haags verdrag van 16 mei 1795 werd door de Bataafse Republiek, de opvolger van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, het door de Fransen veroverde Staats Opper-Gelre formeel aan Frankrijk afgestaan.
Kaart Staats Opper-Gelre met Maasbragt
In het najaar van 1794 veroverden Franse militairen na de slag bij Fleurus de hele linker Rijnoever, waaronder ook Maasbracht.[1] Maasbracht werd ingelijfd bij de Franse republiek. Het werd een Franse gemeente en de inwoners werden Franse burgers. Het Franse bewind voert een nieuwe bestuurlijke en administratieve indeling in. Maasbracht werd na die inlijving bij de Franse republiek ingedeeld bij het Département de la Meuse inférieure (Nedermaas) met als arrondissementshoofdplaats Maastricht. Maasbracht ressorteerde eerst onder het kanton Stevensweert, daarna onder het kanton Echt en vanaf 1802 onder het kanton Maaseik.[2]
Slag bij Fleurus. Jean Baptiste Mauzaisse
In dit artikel besteed ik kort aandacht aan een van de belangrijkste gevolgen van die inlijving bij Frankrijk: de invoering van de militaire dienstplicht. Ten slotte vermeld ik namen en bijzonderheden van jongemannen uit de gemeente Maasbracht die daadwerkelijk in dienst zijn geweest van het Franse leger, en hun ouders.
De gemeente Maasbracht
Maasbracht werd in 1800 voor het eerst een bestuurlijke eenheid, een Franse commune. De gemeente Maasbracht kende vier kernen: Kruchten, Maasbracht dorp, Beek en een deel van Sint Joost. Op onderstaand kaartje is Sint Joost niet afgebeeld. Het merendeel van de inwoners werkte in de agrarische sector. De inwoners waren rooms-katholiek.
De Fransen hielden in 1796 in de ingelijfde gebieden een volkstelling, ook in Maasbracht. Doelstellingen daarvan waren onder andere gegevens te verkrijgen voor belastingheffing, militaire dienst en administratie. Volgens die volkstelling telde Maasbracht 786 inwoners, waarvan 495 boven 12 jaar en 291 beneden de 12 jaar. De inwoners boven 12 jaar zijn met onder meer voor- en achternaam, beroep en woonplaats vermeld. Van de inwoners beneden 12 jaar is alleen het aantal per gezin opgenomen.
Voorblad van het document van de Volkstelling 1796
Bij de volkstelling 1796 werden onder andere de beroepen van de hoofdbewoners van een woning geregistreerd. Dat levert voor Maasbracht het volgende overzicht op: 57 dagloners, 50 landbouwers, 1 wolspinster, 2 smeden, 1 rentenier, 1 schoolmeester, 1 slager, 1 kleermaker, 1 pastoor, 1 kerkmeester, 1 notaris, 5 (grote) pachtboeren, 1 kapelaan, 1 vroedvrouw, 1 assessor, 1 metselaar, 1 timmerman en 1 wever. Ook zijn de namen van kinderen boven 12 jaar en die van een behoorlijk aantal dienstmeiden en dienstknechten opgenomen.
De invoering van de dienstplicht
Op 19 Fructidor an VI (5 september 1998) trad in de Franse republiek de dienstplichtwet, loi Jourdan-Delbrel, in werking.[3] Artikel 1 van die wet bepaalde dat iedere Fransman soldaat is en verplicht is tot verdediging van het vaderland. Onder deze dienstplicht vielen in vredestijd alle Fransen vanaf het 20ste tot en met het 25ste levensjaar; in tijden van oorlog was er geen leeftijdsbeperking. De dienstplichtigen, conscrits geheten, werden in vijf jaarklassen ingedeeld.[4] De bedoeling was dat elk jaar een deel van een jaarklasse zou worden opgeroepen voor actieve dienstvervulling.
De eerste artikelen uit de loi Jourdan-Delbrel
De verdediging van Frankrijk werd hiermee in beginsel een plicht voor alle mannelijke Franse burgers. Deze verplichting gold dus ook voor jongens geboren in Maasbracht. Elke jongeman moest zich vanaf zijn 20ste jaar laten inschrijven in de hoofdplaats van het kanton waarin zijn gemeente lag; voor Maasbracht was dat vanaf 1802 Maaseik.
Door middel van loting werd bepaald wie van de goedgekeurde dienstplichtigen daadwerkelijk in Franse militaire dienst moest. Voor het voeren van oorlogen waren er steeds meer militairen nodig, in het bijzonder onder het regime van keizer Napoleon Bonaparte. We zullen dan ook zien dat vooral in de jaren tussen 1807 en 1813 mannen uit Maasbracht verplicht werden dienst te nemen in het Franse leger.
Napoleon Bonaparte
Napoleon Bonaparte is in 1769 geboren in Ajaccio op Corsica. Na zijn militaire opleiding in Brienne le Château van 1779 tot 1784, maakte hij snel carrière in het leger tijdens de Franse revolutie. Op 9 november 1799 pleegde hij een staatsgreep. De ambities van Napoleon waren groot en gericht op expansie in Europa. Op 2 december 1804 kroonde hij zichzelf tot keizer in aanwezigheid van de paus. Ambitieus en sluw voerde hij oorlog tegen coalities van andere Europese landen, waarbij hij zich een kundig militair strateeg toonde. Voor het voeren van die oorlogen had hij steeds meer militairen nodig, niet alleen uit Frankrijk maar ook uit de bij Frankrijk ingelijfde gebieden. Hij breidde zijn macht uit over een groot deel van West-Europa. De veldtocht naar Rusland in 1812 verliep echter desastreus. In 1813 na de veldslag bij Leipzig in Saksen was zijn positie ernstig verzwakt. In 1814 deed hij noodgedwongen troonsafstand en werd hij verbannen naar het eiland Elba in de Tyrreense Zee. In februari 1815 keerde hij terug in Frankrijk en greep weer de macht. Na een verpletterende nederlaag in de slag bij Waterloo op 18 juni 1815, werd hij verbannen naar het ver weg gelegen eiland Sint-Helena in het zuiden van de Atlantische Oceaan. Daar stierf hij in 1821 op 51-jarige leeftijd.
Standbeeld Napoleon op 15-jarige leeftijd in Brienne le Château. Foto: Wil Filott
Registers van dienstplichtige soldaten
De administratie in de Franse staat was na de revolutie van een hoog niveau. Dat gold ook voor het leger. Veel documenten uit die tijd zijn bewaard gebleven. De registers van de régiments d`infanterie de ligne en een aantal van de Garde Impériale zijn door de Franse Service Historique de la Défense gedigitaliseerd en op internet raadpleegbaar gemaakt. Dat betreft met name de registers met dienstplichtige soldaten en onderofficieren die gediend hebben in regimenten van de infanterie (registres matricules des sous-officiers et hommes de troupe de l`infanterie de ligne) en van een deel van de keizerlijke garde (registres matricules des sous-officiers et hommes de troupe de la Garde).[5] Dat is niet het geval voor andere legeronderdelen. Wel zijn er summiere gegevens van Nederlandse dienstplichtigen in Franse dienst te vinden op de site van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIHM). Behalve het raadplegen van de hiervoor vermelde registers heb ik op diverse andere sites onderzoek gedaan naar de dienstplichtigen en hun ouders. Dat heeft helaas niet altijd een tevredenstellend resultaat opgeleverd.
Jongemannen uit Maasbracht in dienst van Napoleon
Alle Franse mannen waren in beginsel onderworpen aan de dienstplicht. Dat gold dus ook voor jongens geboren in Maasbracht. Er zijn ongeveer 30 jongemannen uit de gemeente Maasbracht als dienstplichtigen (conscrits) in de Napoleontische tijd daadwerkelijk in Franse legerdienst geweest. De meesten van hen hebben gediend in een régiment d`infanterie de ligne, waarvan 6 in het 88ste régiment d’ infanterie de ligne.[6] De andere mannen zijn bij andere régiments d`infanterie de ligne, in het régiment voltigeurs de la Garde of bij andere legeronderdelen terechtgekomen.
Tirailleur en voltigeur van het 88ste régiment d’ infanterie de ligne
Conscrits uit Maasbracht
Van de conscrits uit de gemeente Maasbracht volgt hierna een overzicht van die inschrijving in het register. Van de meeste conscrits is een afdruk uit het register opgenomen. Van de conscrits zijn gegevens uit het register vermeld, zo mogelijk nog aanvullende gegevens en een illustratie, aangevuld met enige gegevens van hun ouders. Ik teken daarbij aan dat de afdrukken helaas niet altijd van goede kwaliteit en even duidelijk zijn. Ook is het mogelijk dat niet alle gegevens kloppen. Verder zijn de handgeschreven woorden niet altijd te ontcijferen. Bovendien is het mogelijk dat ik gegevens onjuist heb vertaald of geïnterpreteerd. Van de beschreven personen vermeld ik de voornamen en namen en de schrijfwijzen zoals ik die in de diverse documenten heb aangetroffen. Men dient zich te realiseren dat de voornamen in de registers in het Frans zijn.
In de Franse registers van de dienstplichtigen is bij iedere dienstplichtige een nummer vermeld. Dat is het nummer waaronder die in het register van het regiment is opgenomen. De “officiële“ benaming is “stamboeknummer”. Ik geef dat weer als registratienummer.[7] De geboorteplaats en het kanton vermeld ik niet. De geboorteplaats is altijd Maasbracht en het kanton Maaseik.
De registers voor de régiments d`infanterie de ligne kennen een vaste indeling in kolommen.
In de eerste kolom zijn de naam, het registratienummer, de namen van de ouders en de persoonskenmerken van de dienstplichtige opgenomen. De persoonskenmerken vormen in zeker opzicht het summiere identificatiemiddel van de conscrit. De in de registers voorkomende persoonskenmerken zijn lengte, vorm van het gezicht, voorhoofd, neus en mond en de kleur van ogen, haren en wenkbrauwen. Ik laat deze kenmerken in dit artikel achterwege.
In de tweede kolom zijn onder meer de datum van aankomst in het legeronderdeel, het lichtingsjaar en de woonplaats van de dienstplichtige vermeld.
In de derde kolom zijn de nummers van bataljons, eskadrons en compagnies opgenomen. In dit artikel vermeld ik alleen het nummer van het regiment.
In de vierde kolom is in een aantal gevallen de militaire functie van de dienstplichtige vermeld en mogelijk de datum van benoeming.
In de laatste kolom kunnen de datum en reden voor het verlaten van de dienst, overlijden, eerdere legeronderdelen, verwondingen en veldtochten vermeld zijn.
Kolomindeling van een register van een régiment d`infanterie de ligne
Dienstplichtigen uit Maasbracht
Harmand Knoops, geboren op 25 november 1780, is op 8 augustus 1807 opgekomen in het 48ste régiment d’ infanterie de ligne. Zijn registratienummer was 3861. Hij was fusilier.[8] Hij was van de lichting van het jaar 8 (1800). Er is geen beroep vermeld. Er staat in het register dat hij weer is toegelaten op de belofte van trouw. Blijkbaar was hij eerder gedeserteerd, opgepakt en veroordeeld. Ondanks die belofte van trouw is hij op 21 september 1807 gedeserteerd. Op 30 september 1807 is hij bij verstek veroordeeld tot 7 jaar dwangarbeid en 1500 francs boete. Van Harmand (Hermanus) Knoops heb ik verder in de Franse registers noch op genealogische sites gegevens gevonden. We mogen aannemen dat hij niet is teruggekeerd.
De vader van Harmand Knoops is Jean Knoops; zijn moeder Mathilde Knoops. Joannes Cnops is geboren 8 maart 1746 te Herten, Ool, en overleden op 71- jarige leeftijd op 30 maart 1817 te Maasbracht. Mechtildis Cnoops is geboren circa 1740 te Maasbracht en op 18 oktober 1814 op 73-jarige leeftijd overleden te Maasbracht.
Vaan voor de standaard van het 48ste régiment infanterie de ligne
Leonard Lenssen, geboren op 3 september 1792, is op 9 mei 1813 in dienst opgekomen in het 69sterégiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1812. Zijn registratienummer was 5257. Zijn beroep was boerenknecht. Er is geen militaire functie vermeld. In de laatste kolom in het register staat dat hij op 1 november 1813 is geschrapt omdat hij vermoedelijk krijgsgevangen was gemaakt te (onleesbaar), waar hij op de 30ste juli daaraan voorafgaand was.[9] Ik heb geen verdere gegevens meer van Leonard Lenssen gevonden. Het is aannemelijk dat hij het krijgsgevangenschap niet heeft overleefd.
De vader van Leonard Lenssen is Joannes Lenssen; zijn moeder Catharina Mestrum. Joannes Lenssen is op 6 december 1760 geboren te Maasbracht en overleden op 35-jarige leeftijd op 21 oktober 1796 te Maasbracht. Hij is op 3 november 1784 te Maasbracht getrouwd met Catharina Mestrum, geboren op 12 december 1754 te Montfort en op 3 januari 1836 op 83-jarige leeftijd overleden te Maasbracht, Beek.
Jean Reuten, geboren op 20 maart 1792, is op 5 mei 1813 in dienst opgekomen in het 69sterégiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1812. Zijn registratienummer was 5265. Zijn beroep was boerenknecht. Er is geen militaire functie vermeld. In de laatste kolom in het register staat dat hij vermoedelijk krijgsgevangen is gemaakt en op 19 oktober 1813 uit het register is geschrapt.[10] Ik heb geen verdere gegevens meer van Jean Reuten gevonden. Het is aannemelijk dat ook hij het krijgsgevangenschap niet heeft overleefd.
De vader van Jean Reuten is Antoine Reuten; zijn moeder Anne Zuylen. Antonius Reuten is op 4 januari 1745 geboren te Maasbracht en overleden op 50-jarige leeftijd op 4 november 1795 te Maasbracht. Hij is op 21 april 1784 te Maasbracht getrouwd met Anna Maria Zuylen, geboren circa 1747 te Echt en op 5 september 1828 op 81-jarige leeftijd overleden te Maasbracht.
Gerard Henry Crekelberg, geboren op 9 januari 1794, is op 4 april 1812 in dienst opgekomen in het 88ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1814. Zijn registratienummer was 9621. Zijn beroep was dagloner. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom in het register staat dat hij 1 juli 1813 is overgeplaatst naar het 75ste régiment d’ infanterie de ligne. [11]Verdere gegevens over zijn diensttijd heb ik niet gevonden.
Gerardus Hendricus Krekelberg heeft de Franse diensttijd overleefd. Hij is op 9 februari 1825 te Maasbracht getrouwd met Maria Catharina Peters. Als zijn beroep is bij het huwelijk akkerman vermeld. Het echtpaar Krekelberg-Peters heeft, voor zover mij bekend, 3 kinderen (zonen) gekregen. Het echtpaar woonde in Maasbracht, dorp, in een woning nagenoeg op de hoek van de huidige Hoofdstraat en Kokstraat.
Ligging woonhuis Gerardus Krekelberg, aangegeven met een omgekeerde druppel. Bron: https://aezel.eu/ontdekken/geografie/minuutplans-eigendom
Gerardus Krekelberg was landbouwer van beroep. Behalve de woning met tuin aan de Hoofdstraat was hij ook eigenaar van een aantal percelen landbouwgrond op de Brachterheide, Bosserhofsveld, Kruchten en Verlorenkost. Gerardus Hendricus Krekelberg is op 17 oktober 1869 op 75-jarige leeftijd overleden te Maasbracht. Maria Catharina Peters is op 22 november 1787 geboren te Maasbracht en daar op 28 juni 1857 op 69-jarige leeftijd overleden.
De vader van Jean Henry Crekelberg is Petrus Krekelberg; zijn moeder Christina Montforts. Petrus Krekelberg is op 10 november 1759 geboren te Maasbracht en overleden op 64-jarige leeftijd op 14 augustus 1824 te Maasbracht. Hij is op 26 oktober 1784 te Maasbracht getrouwd met Christina Montforts, geboren circa 1744 te Posterholt en op 23 januari 1825 op 81-jarige leeftijd overleden te Maasbracht. Christina Montforts woonde ten tijde van het huwelijk in Echt.
Jean Henderickx, volgens het register geboren op 12 maart 1794, is op 2 april 1812 in dienst opgekomen in het 88ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1814. Zijn registratienummer was 9627. Zijn beroep was landbouwer. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom in het register staat dat hij 1 juli 1813 is overgeplaatst naar het 75ste régiment d’ infanterie de ligne.
Ondanks naspeuringen heb ik Jean Henderikcx noch zijn in het register vermelde ouders, Jean Henderickx en Helena Vermeulen, in Maasbracht kunnen ontdekken. Na veel zoekwerk heb ik gevonden dat op 12 maart 1794 te Grathem een Joannes Hendrickx is gedoopt als zoon van Jacobus Hendrickx en Cornelia Houben. Als zijn geboorteplaats is Oler vermeld.
De vader van Jean Henderickx is volgens het register Jacques Henderickx; zijn moeder Helena Vermeijlen/Vemeulen. Zoals hiervoor vermeld, heb ik van hen geen gegevens gevonden.
Jean Etienne Schereus (na enig onderzoek bleek dat de juiste achternaam Schreurs was)geboren 20 november 1794, is op 4 april 1812 opgekomen in het 88ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1814. Zijn registratienummer was 9628. Zijn beroep was boerenknecht. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom is vermeld dat Schreurs heeft deelgenomen aan de veldtocht in 1813 in Duitsland. Op 23 augustus 1813 is hij door een geweerschot gewond aan zijn rechterhand. Hij is op 16 november te Phalsbourg afgekeurd vanwege zijn verwondingen. De voorlaatste kolom kan ik bijna niet ontcijferen. Zijn overplaatsing naar het 75sterégiment d’ infanterie de ligne zou niet zijn doorgegaan. Ik meen verder op te kunnen maken dat hij een uitkering heeft gekregen en dat hij op 17 februari 1830 ontslag uit de Franse legerdienst heeft gekregen. Dat zou betekenen dat hij ook na de val van Napoleon en de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1815 in het Franse leger is gebleven.
Joannes Stephanus Schreurs is in ieder geval na 1830 teruggekeerd. Hij is op 8 november 1831 te Wessem getrouwd met Anna Maria Johanna van der Loo. Joannes Stephanus Schreurs is op 8 augustus 1839 op 44-jarige leeftijd overleden te Maasbracht. Anna Maria van der Loo is geboren in 1801 te Wessem en op 15 mei 1845 overleden te Wessem.[12]
Uittreksel uit huwelijksakte Joannes Stephanus Schreurs en Anna Maria van der Loo
De vader van Joannes Stephanus Schreurs is Joannes Schreurs; zijn moeder Anna Gertrudis Aben. Joannes Schreurs is op 10 maart 1752 geboren te Sint Odiliënberg en overleden op 66-jarige leeftijd op 4 juli 1818 te Maasbracht. Hij is op 27 september 1776 te Maasbracht getrouwd met Anna Gertrudis Aben, geboren 16 september 1750 te Echt en op 18 maart 1829 op 78-jarige leeftijd overleden te Maasbracht. Het echtpaar Schreurs-Aben heeft 8 kinderen gekregen, waarvan Joannes Stephanus nummer 7 was.
Lambert van Buggenom, geboren 23 augustus 17944, is op 2 april 1812 opgekomen in het 88sterégiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1814. Zijn registratienummer was 9634. Zijn beroep was boerenknecht. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom staat “idem”. Dat betekent dat hij, evenals de andere in dat registerblad, op 1 juli 1813 is overgeplaatst naar het 75ste régiment d’ infanterie de ligne. Van Lambertus van Buggenom heb ik verder geen gegevens gevonden. De vraag is of hij levend uit de Franse legerdienst is teruggekeerd.
De vader van Lambert van Buggenum is Hermanus van Buggenum; zijn moeder Mechtildis Jochems. Hermanus van Buggenum is op 27 januari 1754 gedoopt te Linne en overleden op 82-jarige leeftijd op 28 juni 1821 te Maasbracht. Hij is op 15 augustus 1786 te Maasbracht getrouwd met Mechtildis Jochems, gedoopt 20 februari 1755 te Maasbracht en op 28 juni 1821 op 66-jarige leeftijd overleden te Maasbracht. Het echtpaar Van Buggenum-Jochems heeft, voor zover mij bekend, 5 kinderen gekregen, waarvan Lambertus nummer 4 was. Het echtpaar Van Buggenum-Jochems woonde in 1796 in Beek.
Theodore Donks, geboren 13 mei 1794, is op 2 april 1812 opgekomen in het 88ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1814. Zijn registratienummer was 9641. Zijn beroep was boerenknecht. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom staat “idem”. Dat betekent dat hij, evenals de andere conscrits in dat registerblad, op 1 juli 1813 is overgeplaatst naar het 75ste régiment d’ infanterie de ligne. Van Theodorus Donks heb ik behalve zijn doop op 13 mei 1794 te Maasbracht geen verdere gegevens gevonden. De vraag is of hij gezond en wel uit de Franse legerdienst is teruggekeerd.
De vader van Theodorus Donks is Petrus Donks; zijn moeder Maria Theunissen. Theodorus Donks is gedoopt circa 1770 te Elmpt (Duitsland) en op 22 februari 1795 op 25-jarige leeftijd overleden te Sint Joost. Hij was wever van beroep. Maria Catharina Theunissen, geboren op 14 oktober 1753 te Maasbracht, is op 9 mei 1797 in tweede huwelijk getrouwd met Joannes van Kempen, woonachtig in Stevensweert. Joannes van Kempen is op 28 februari 1813 overleden te Sint Joost. Maria Catharina Theunissen is op 3 oktober 1820 overleden te Sint Joost.
Uitsnede uit het volkstellingregister 1796 met Marie Theunissen, dagloonster
Bartholemy Leyendeckers, geboren 13 juli 1794 , is op 7 april 1813 opgekomen in het 88ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1814. Zijn registratienummer was 9687. Zijn beroep was boerenknecht. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom in het register staat dat hij 1 juli 1813 is overgeplaatst naar het 75ste régiment d’ infanterie de ligne. Verder meen ik uit de laatste zin in die kolom te mogen opmaken dat hij op 1 mei 1827 ontslag uit de Franse legerdienst heeft gekregen. Dat zou betekenen dat hij ook na de val van Napoleon en de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1815 in het Franse leger is gebleven.
Verdere gegevens van Bartholomeus Leyendeckers heb ik niet gevonden, behalve dat hij op zijn geboortedag gedoopt is door de vroedvrouw Ida Haes; een zogenaamde nooddoop.
De vader van Bartholemy Leyendeckers is Lambertus Leijendeckers; zijn moeder Maria Elisabeth van der Kitsen. Lambertus Leijendeckers is gedoopt op 3 april 1753 te Linne en op 10 juli 1815 overleden te Maasbracht. Hij is op 7 januari 1794 te Maasbracht getrouwd met Maria Elisabeth van der Kitsen, geboren circa 1770 te Maasbracht en overleden 27 maart 1807 te Sint Joost. Voor het huwelijk was dispensatie van drie roepen verleend, mogelijk omdat Maria Elisabeth van der Kitsen zwanger was. Bij het huwelijk is vermeld dat de bruidegom boerenknecht was en de bruid boerendochter.
Henry Geelen, geboren op 5 januari 1781, is op 5 Ventôse an 11 (24 februari 1803) opgekomen in het 100ste régiment d’ infanterie de ligne.[13] Hij was conscrit van an 10 (1802). Hij woonde ten tijde van zijn opkomst in Maasbracht. Zijn registratienummer was 1678. Er is geen beroep en militaire functie vermeld. In de laatste kolom in het register staat dat hij heeft deelgenomen aan veldtochten in de jaren 11 en 12, 13 en ??? jaar 14 en andere maanden van het jaar 1806, 1807. In de laatste kolom staat “No 406”. Dat is een verwijzing naar een registratienummer, waaronder Henry Geelen ook in het 100ste régiment d’ infanterie de ligne is opgenomen. Verder is vermeld dat hij op 16 mei 1811 bij de slag bij Albuera, Spanje, gewond is geraakt door een kogel die zijn rechterarm heeft doorboord. Albuera is een kleine plaats in de buurt van de Spaans-Portugese grens. Henry Geelen is dus zeker 9 jaren in Franse legerdienst geweest.
Henricus Geelen is in Maasbracht teruggekeerd. Daar is hij op 27 september 1836 overleden. Hij was niet getrouwd.
De vader van Henry Geelen is Wilhelmus Geelen; zijn moeder Maria Sanders. Henry Geelen is circa 1742 geboren te Vlodrop en op 6 juli 1818 overleden te Maasbracht. Maria Sanders is circa 1749 geboren te Maasbracht en op 17 november 1809 overleden te Kruchten. Het echtpaar Geelen-Sanders woonde in 1796 te Kruchten.
Renier Ruyten, geboren op 1 april 1780, is op 5 Ventôse an 11 (24 februari 1803) opgekomen in het 100ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was conscrit van an 9 (1801). Hij woonde ten tijde van zijn opkomst in Maasbracht. Zijn registratienummer was 1677. Er zijn geen beroep en militaire functie vermeld. In de laatste kolom in het register staat dat hij heeft deelgenomen aan veldtochten in de jaren 11 en 12. 13 en ??? jaar 14 en andere maanden van het jaar. Verder is vermeld dat hij op 3 Nivôse an 14 (24 februari 1805) overleden is in het ziekenhuis van Wenen in Oostenrijk aan de gevolgen van koorts.
De vader van Reinerus Reuten is Michael Reuten; zijn moeder Elisabeth Cremers. Michael Reuten is geboren circa 1746 en overleden op 21 november 1809 te Maasbracht. Maria Elsiabeth Cremers is circa 1745 geboren te Maasbracht en overleden op 18 februari 1803 te Maasbracht. Het echtpaar Reuten-Cremers woonde in 1796 te Maasbracht, Dorp.
Het 100ste régiment d’ infanterie de ligne is actief betrokken geweest bij veel Napoleontische oorlogen. Het heeft onder meer deelgenomen aan de volgende veldslagen: in 1805 bij Ulm (Baden-Würtemberg, Duitsland), in 1806 bij Jena (Thüringen, Duitsland), in 1807 bij Eylau (Oost-Pruisen), in 1809 bij Saragossa en Alburea (Spanje), in 1813 bij Dresden en in 1814 bij Aire sur l`Adour (Frankrijk).
François Erdenwyk, (na enig onderzoek bleek dat de juiste achternaam Van Eerdenwijk was) geboren op 12 februari 1793, is op 13 november 1812 opgekomen in het 72ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1813. Zijn registratienummer was 10281. Zijn beroep was landbouwer. Als zijn militaire functies zijn fusilier en grenadier vermeld.[14] In de laatste kolom staat dat hij heeft deelgenomen aan de veldtocht van 1813 en dat hij 30 augustus 1813 krijgsgevangen is gemaakt. Ik heb geen verdere gegevens van hem gevonden. Zeer waarschijnlijk heeft hij de die krijgsgevangenschap niet overleefd..
Op 29 en 30 augustus 1813 vond bij Kulm, thans Clumec in Tsjechië, een grote veldslag plaats tussen Franse troepen en een coalitie van Russische, Pruisische en Oostenrijke legereenheden. De Fransen leden een zware nederlaag. Zij verloren tussen 13.000 en 25.000 man.
Schilderij van de slag bij Kulm door Alexander Kotzebue
De vader van François Erdenwyk was Franciscus van Eerdenwijk, geboren circa 1743 te Stevensweert en overleden op 10 februari 1793 te Maasbracht, twee dagen voor de geboorte van zijn zoon Franciscus junior; zijn moeder Barbara Michiels/Michils, geboren circa 1753 te Maasbracht en overleden op 19 juni 1818 te Maasbracht. Franciscus van Eerdenwijk en Barbara Michils zijn op 23 augustus 1791 te Maasbracht getrouwd. Als beroep van Franciscus is schoenmaker vermeld; van Barabara landbouwster. Na het overlijden van Franciscus van Eerdenwijk is Barbara Michils op 7 januari 1796 in tweede huwelijk getrouwd met Johannes Otten, dienstknecht, gedoopt in Waldfeucht
Antoine Reuten, geboren 1 april 1793, is op 13 november 1812 opgekomen in het 72ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1813. Zijn registratienummer was 10287. Zijn beroep was ploegjongen. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom staat dat hij op 12 mei 1813 zoekgeraakt is en dat hij wegens langdurige afwezigheid op 31 augustus uit het register geschrapt is. Antoine Reuten is op zijn geboortedag gedoopt door vroedvrouw Ida Haes. Hij is waarschijnlijk niet teruggekeerd.
De vader van Antoine Reuten is Antonius Ruijten, geboren circa 1760 te Maasbracht en op 11 januari 1794 te Linne begraven; Antonius Ruijten is op 16 september 1792 te Linne getrouwd met moeder Elisabeth Cnoops, geboren op 26 januari 1771 te Maasbracht en daar op 2 juli 1845 overleden.
Jean Saed (na enig onderzoek bleek dat de juiste achternaam Saes was), geboren op 3 februari 1791, is op 25 augustus 1811 opgekomen in het 25ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1811. Zijn registratienummer was 10259. Zijn beroep was huisknecht. Er is geen militaire functie vermeld. In de laatste kolom staat dat hij vermoedelijk krijgsgevangen is gemaakt in Rusland in 1812.Hij is waarschijnlijk niet teruggekeerd uit krijgsgevangenschap.
De vader van Jean Saes is Martinus Saes, geboren op 12 juni 1752 te Weert en overleden op 24 februari 1802 te Maasbracht. Zijn moeder is Johanna Catharina van Wandelen, geboren op 6 september 1752 te Maasbracht en overleden op 29 september 1805 te Sint Joost. Het echtpaar Saes-van Wandelen woonde in 1796 te Sint Joost.
Jean Lambert Brewers (na enig onderzoek bleek dat de juiste achternaam Brouwers/Breuers was), geboren op 21 november 1791, is op 25 augustus 1811 opgekomen het 25ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1811. Zijn registratienummer was 10260. Zijn beroep was landbouwer. Er is geen militaire functie vermeld. In de laatste kolom staat dat hij vermoedelijk krijgsgevangen is gemaakt in Rusland in 1812. Hij is waarschijnlijk niet teruggekeerd uit krijgsgevangenschap.
De vader van Jean Lambert Brouwers is Bartholomeus Breuers, geboren en gedoopt circa 1757 in Karken, Heinsberg. Hij is op 19 oktober 1790 te Maasbracht getrouwd met Cornelia Haenen. Hij woonde toen in Echt. Als zijn beroep is pottenbakker vermeld. Hij is op 15 november 1832 overleden te Maasbracht. Als zijn beroep is toen landbouwer vermeld. Cornelia Haenen is op 4 januari 1760 te Maasbracht gedoopt en op 18 april 1837 overleden te Maasbracht. Als haar beroep is landbouwster vermeld.
Napoleons campagne naar Rusland in 1812
Napoleon begon in 1812 een campagne (veldtocht) naar Rusland. Motieven daarvoor waren onder meer: tsaar Alexander I van Rusland straffen voor het niet naleven van het verdrag inzake het blokkeren van handel met Groot-Brittannië, het streven naar dominantie van Frankrijk in Europa en niet in de laatste plaats grootheidswaanzin van Napoleon.
Aan Franse zijde begonnen ongeveer 600.000 soldaten aan de campagne naar Rusland. Dat leger stond bekend als la Grande Armée. Het bestond voor ongeveer de helft uit Fransen en voor het andere deel uit soldaten uit andere landen, zoals Polen, Italië, Pruisen, en door Frankrijk ingelijfde gebieden. Deze veldtocht is voor Napoleon desastreus verlopen. Op de weg naar Moskou slonk de omvang van het leger al aanzienlijk door gevechten, extreme weersomstandigheden, ziekte en gebrek aan voedsel. De terugtocht verliep nog dramatischer. Op de terugtocht werden de soldaten geconfronteerd met extreme kou, waar hun kleding en schoeisel niet op was berekend. Er was een groot gebrek aan voedsel, omdat de Russen de tactiek van de “verschroeide aarde” hadden toegepast. De terugtrekkende militairen konden daardoor geen voedsel vinden. Verder werden de verzwakte en uitgeputte Franse troepen vaak aangevallen door het Russische leger en partizanen. Veel soldaten stierven door uitputting en ziekte. Een dieptepunt voor de Fransen was de veldslag bij en de oversteek van de Berezina-rivier. Deze vond plaats van 26 tot 29 november 1812. Duizenden soldaten verdronken of werden door de Russische artillerie gedood. Ook werden veel soldaten door de Russen krijgsgevangen gemaakt. Het krijgsgevangenschap vormde zo mogelijk een grotere levensbedreiging dan de Franse legerdienst. Bij strenge vorst lieten de kozakken de krijgsgevangenen zich poedelnaakt uitkleden. Zij beroofden hen van alles wat van waarde was, inclusief kleren en schoenen. Dagenlang kregen zij geen eten, terwijl zij zonder beschutting in de sneeuw moesten overnachten.[15] Van de 600.000 militairen, die aan de campagne naar Rusland zijn begonnen, zouden er slechts 60.000 die rampzalige veldtocht overleefd hebben.
Aquarel van de overtocht van de Berezina. Bron: www. lemonde.fr
Jean Guillaume Sliepen, geboren op 24 december 1789, is op 25 augustus 1811 opgekomen het 95ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1809. Zijn registratienummer was 8938. Zijn beroep was landbouwer. Zijn militaire functie was fusilier. In de laatste kolom staat dat hij op 28 november 1813 is gedeserteerd en de volgende dag uit het register is geschrapt. Ik heb geen aanwijzingen gevonden dat hij is teruggekeerd.
De vader van Jean Guillaume Sliepen is Theodorus Slijpen, geboren circa 1748 te Maasbracht en overleden op 17 mei 1818 te Maasbracht. Hij was landbouwer van beroep. Theodorus Slijpen is op 22 november 1780 te Maasbracht getrouwd met Joanna Catharina Cremers, geboren 13 maart 1756 te Maasbracht en overleden 6 maart 1843 te Maasbracht.
Antoine Hellewegen, geboren op 11 februari 1788, is op 25 oktober 1808 opgekomen in het 17de régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1808. Zijn registratienummer was 7443. Er zijn geen beroep en militaire functie vermeld. In de laatste kolom staat dat hij vermoedelijk krijgsgevangen is gemaakt in Rusland. Verder staat er dat hij is doorgehaald in het register bij een controle op 1 april 1815, vermoedelijk gestorven bij de veldtocht in 1812.
De vader van Antoine Hellewegen is Pierre Hellewegen, geboren circa 1733 en overleden op 28 maart 1813 op 80-jarige leeftijd te Kruchten; zijn moeder is Cornelia Janssen, gedoopt op 24 februari 1745 te Maasbracht en overleden op 50-jarige leeftijd op 25 mei 1795 te Maasbracht. Het echtpaar Hellewegen-Janssen woonde in 1796 te Kruchten.
Jean Creemers, geboren op 25 juli 1791, is op 4 mei 1811 opgekomen in het 37ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1811. Zijn registratienummer was 8000. Als zijn geen beroep is boerenknecht vermeld. Er is geen militaire functie vermeld. In de laatste kolom staat dat hij vermoedelijk krijgsgevangen is gemaakt in Rusland op 10 december 1812. Hij is waarschijnlijk niet teruggekeerd uit krijgsgevangenschap.
De vader van Jean Creemers is Leonardus Cremers, geboren circa 1747 te Maasbracht en overleden op 17 februari 1826 op 79-jarige leeftijd te Maasbracht; zijn moeder is Catharina Elisabeth Houben, geboren circa 1752 te Maasbracht en overleden op 87-jarige leeftijd op 24 oktober 1845 te Maasbracht.
Pierre Mestrum, geboren op 30 augustus 1791, is op 4 mei 1811 opgekomen in het 37ste régiment d’ infanterie de ligne. Hij was van de lichting 1811. Zijn registratienummer was 8008. Als zijn beroep is huisknecht vermeld. Er is geen militaire functie vermeld. In de laatste kolom staat dat hij vermoedelijk krijgsgevangen is gemaakt in Rusland op 10 december 1812. Hij is waarschijnlijk niet teruggekeerd uit krijgsgevangenschap.
De vader van Pierre Mestrum is Johannes Mestrum, geboren 26 januari 1751 te Maasbracht en overleden op 18 september 1805 te Maasbracht; zijn moeder is Catharina Cleuts, geboren 8 juli 1746 te Echt en overleden op 11 december 1816 te Maasbracht. Het echtpaar Mestrum-Cleuts woonde in 1796 te Beek.
Leonardus Mestrom/Mestrum, geboren 7 juni 1785, een oudere broer van Pierre Mestrum heeft gediend in het 14de régiment de cuirassiers .[16]Zijn registratienummer is 172. Meer gegevens van Leonardus Mestrom heb ik niet gevonden. Zijn ouders zijn dezelfde als hiervoor vermeld bij Pierre Mestrum. Ook hij is waarschijnlijk niet teruggekeerd.
Het 14de régiment de cuirassiers is na de inlijving in 1810 van het Koninkrijk Holland ontstaan uit het 2de regiment Hollandse kurassiers. Het 14de régiment de cuirassiers heeft deelgenomen aan de veldtocht in 1812 naar Rusland en de veldslagen in 1813 in Duitsland. Het regiment is in 1814 opgeheven.
Chretien Janssen, geboren op 11 januari 1790, is op 17 maart 1809 opgekomen in het 3de régiment d’ infanterie de ligne. Zijn lichtingsjaar is 1810. Zijn registratienummer was 7760. Als zijn beroep is dagloner vermeld. Hij had nummer 41 bij de loting. Zijn militaire functie is niet ingevuld. In de laatste kolom staat dat hij op 1 december 1810 is overgeplaatst naar het 2de expeditiebataljon. Later heeft hij gediend in het 103de régiment d’ infanterie de ligne. Zijn militaire functie in dat regiment was voltigeur.[17] In de laatste kolom staat dat hij heeft deelgenomen aan de veldtocht van 1809. Hij is als vreemdeling op 24 juli 1814 naar huis gestuurd. Verder staat er dat hij heeft deelgenomen aan de veldtochten in Spanje in 1811, 1812, 1813 en 1814.
Christianus Janssen is heelhuids teruggekeerd in Maasbracht. Hij is op 19 oktober 1818 te Montfort getrouwd met Joanna Maria Allarts/Allers, geboren op 1 oktober 1889 te Montfort en overleden op 29 augustus 1848 te Maasbracht. Christianus Janssen is op 12 september 1866 overleden te Maasbracht.
Christiaan Janssen woonde volgens het kadaster in 1845 op Sint Joost. De ligging van zijn huis is op onderstaande kaart aangeduid met een omgekeerde druppel. Hij was toen eigenaar van 18 percelen grond, voornamelijk liggend in ”In het Vonder”.
Ligging woning en percelen grond van Christiaan Janssen in 1845. Bron: https://aezel.eu/ontdekken/geografie/minuutplans-eigendom
De vader van Chretien Janssen is Joannes Janssen, geboren circa 1758 te Maasbracht en overleden op 20 januari 1836 te Maasbracht overleden. Hij is op 8 mei 1787 te Maasbracht getrouwd met Margaretha Faessen uit Montfort, geboren circa 1755 te Maasbracht en overleden op 12 april 1838 te Maasbracht. Margaretha Faessen was weduwe van Hubertus Beckers uit Montfort.
Jean Mathias Peters, geboren op 3 december 1789, is op 3 Messidor an 7 (21 juni 1799) opgekomen in het 35ste régiment d’ infanterie de ligne. Zijn lichtingsjaar is an 11(1802). Zijn registratienummer was 2407. In de tweede kolom staat verder à la 71e . Mogelijk betekent dat dat hij is overgeplaatst naar het 71ste régiment d’ infanterie de ligne. Er is geen beroep vermeld. Zijn militaire functie is niet ingevuld. In de laatste kolom staat dat hij op 1 Thermidor an 12 (1802/1803) is doorgehaald in het register omdat er geen berichten meer waren sinds zijn opname in het hospitaal van de 5de compagnie in an 11 (1802). Ik heb geen verdere gegevens over Jean Mathias Peters gevonden. Hij is waarschijnlijk niet teruggekeerd.
augustus 1809 krijgsgevangen is gemaakt. Verdere gegevens over Jean Baptiste Peeters heb ik niet gevonden. De vader van Jean Mathias Peters is Jean (Peter Joannes) Peters, geboren 18 januari 1738 te Maasbracht en begraven op 31 maart 1799 te Maasbracht. Zijn moeder is Anna Maria Cnoops, gedoopt op 2 februari 1750 te Maasbracht en overleden op 26 augustus 1787 te Maasbracht. Peter Joannes Peters was eerder getrouwd geweest met Maria Catharina Notermans.
Jean Baptiste Peeters, geboren op 4 december 1789, is op 3 december 1808 opgekomen in het 48ste régiment d’ infanterie de ligne. Zijn registratienummer was 5238. Zijn lichtingsjaar is niet vermeld. Zijn militaire functie was grenadier. In de laatste kolom staat dat hij op 17augustus 1809 krijgsgevangen is gemaakt. Verder gegevens over Jean Baptiste Peeters heb ik niet gevonden.
Als vader van Jean Baptiste Peeters is in het register Jean Peeters vermeld; als zijn moeder Marie Knoops.
Omdat ik geen Jean Baptiste Peeters op genealogische sites kon vinden, heb ik de vermeldingen in de registers nader onderzocht. Daarbij zijn mij drie zaken opgevallen. Op de eerste plaats zijn de in de registers vermelde namen van de ouders van Jean Mathias Peters en Jean Baptiste Peeters nagenoeg hetzelfde. Op de tweede plaats verschillen de vermelde geboortedagen slechts één dag, 3 en 4 december 1779 Op de derde plaats verschillen de opgegeven lengtes slechts één centimeter, 178 en 179 centimeter.Zijn Jean Mathias Peters en Jean Baptiste Peeters dezelfde persoon?
Jean Heuts is op 7 december 1794 en op dezelfde dag gedoopt in deSt. Gertrudiskerk te Maasbracht. Joannes Wilhelmus Heuts heeft gediend in het 11de régiment voltigeurs de la Garde met als registratienummer 1835. Verdere gegevens over zijn diensttijd heb ik niet gevonden.
Jean Heuts heeft de Franse diensttijd overleefd. Hij is op 17 april 1825 getrouwd met Ida Wilms, gedoopt op 13 oktober 1790 te Maasbracht en overleden op 22 augustus 1865 te Maasbracht. Bij het huwelijk is als beroep van de bruidegom akkerman vermeld en van de bruid huishoudster. Joannes Wilhelmus Heuts is op 5 november 1870 overleden te Maasbracht.Jan Willlem Heuts woonde in 1845 te Beek aan de chemin dit Heystraat. Hij was ook eigenaar van 46 andere percelen grond in de gemeente Maasbracht
Ligging woning Jan Willem Heuts te Beek. Bron: https://aezel.eu/ontdekken/geografie/minuutplans-eigendom.
De vader van Joannes Wilhelmus Heuts is Petrus Heuts, geboren circa 1768 te Maasbracht en overleden op 22 november 1835 te Maasbracht; zijn moeder is Anna Mechtildis Nijssen/Niessen, geboren op 9 februari 1768 te Montfort en overleden op 5 december 1822 te Maasbracht.
Henry Deben is volgens het register geboren op 2 juni 1791. Henry Deben heeft gediend in het 11de regiment Voltigeurs van de Garde met als registratienummer 251. Verdere gegevens over zijn diensttijd en of hij teruggekeerd is, heb ik niet gevonden.
De vader van Henricus Deben is Mathias Deben, gedoopt op 12 februari 1761 te Maasbracht en overleden op 24 augustus 1805 te Maasbracht; zijn moeder is Maria Leurs, geboren circa 1754 te Aldeneik en overleden op 30 maart 1795 te Maasbracht.
Antoine Cnoops is volgens het register geboren op 8 mei 1787. Hij heeft gediend in het Dépôt des Conscrits Chasseurs met als registratienummer 1687[18] en in het 1ste régiment voltigeurs de la Garde met als registratienummer 711. Verdere gegevens over zijn diensttijd en of hij teruggekeerd is, heb ik niet gevonden.
De vader van Antoine Cnoops is Joannes Cnoops, geboren op 3 augustus 1747 te Herten, Ool, en overleden op 30 maart 1817 te Maasbracht; zijn moeder is Mechtildis Cnoops geboren circa 1741 te Maasbracht en overleden op 18 oktober 1814 te Maasbracht.
Afbeelding grenadier en voltigeur
Jean van den Bosch is volgens het register geboren in 1786. Hij heeft gediend in het 3de régiment Tirailleurs de la Garde met als registratienummer 71570.[19] Verdere gegevens over zijn diensttijd en of hij teruggekeerd is, heb ik niet gevonden.
De vader van Joannes van den Bosch is Dionisius van den Bosch, geboren op 26 september 1745 te Linne en overleden op 29 mei 1801 te Maasbracht. Hij is op 26 september 1773 te Maasbracht getrouwd met Gertrude Elisabeth Geerlings, geboren op 25 september 1752 te Maasbracht en overleden op 17 juni 1826 te Maasbracht.
Tirailleur de la Garde
René Voermans is geboren op 21 augustus 1788. Hij heeft gediend in het 76ste Cohort met als registratienummer 125.
Renier Voermans heeft de Franse diensttijd overleefd. Hij is op 24 april 1829 te Maasbracht getrouwd met Anna Catharina Janssen, gedoopt 5 december 1795 te Maasbracht en overleden 1 februari 1856. Voor zover ik heb kunnen nagaan, heeft het echtpaar Voermans-Janssen op 17 jul 1836 een dochter, Maria, gekregen, die al na twee dagen is overleden. Renier Voermans is op 3 oktober 1848 te Beek overleden. Renier Voermans woonde in 1845 te Beek aan de chemin dit Heystraat. Hij was ook eigenaar van 11 andere percelen grond in de gemeente Maasbracht.
Ligging woning Renier Voermans te Beek. Bron: https://aezel.eu/ontdekken/geografie/minuutplans-eigendom.
De vader van René Voermans is Petrus Voermans, geboren op 9 juli 1743 te Maasbracht en overleden op 19 juni 1813 te Brachterbeek. Hij is 24 september 1780 te Maasbracht getrouwd met Mechtildis Vergoossen, geboren op 5 mei 1753 te Montfort en overleden op 1 maart 1813 te Beek. Het echtpaar Voermans-Vergoossen heeft bij mijn weten vier kinderen gekregen. Het echtpaar Voermans-Vergossen woonde in 1796 te Beek
Jean Beckers, geboren op 1 oktober 1785, is op 6 november 1806 opgekomen in het 102de régiment d’ infanterie de ligne met als registratienummer 3021. Als zijn beroep is boerenknecht vermeld. Hij was van de lichting 1806. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld met de datum 16 november 1806. In de laatste kolom staat dat hij heeft deelgenomen aan de veldtochten van de jaren (jaren niet vermeld). Uit de vermeldingen bij zijn regimentsgenoten denk ik dat bedoeld zijn de jaren 1807 en 1808. Verder staat er dat hij op 16 mei 1808 te Alexandrië[20] overgeplaatst is naar de 3de compagnie de pionniere als gevolg van een algemene inspectie van divisiegeneraal Pille.[21] Ik heb geen verdere gegevens van Jean Beckers gevonden, waaruit ik afleid dat hij niet is teruggekeerd.
De vader van Jean Beckers is Henricus Beckers, geboren 11 april 1854 te Maasbracht en overleden op 25 augustus 1822 te Maasbracht. Hij is op 18 augustus 1778 te Maasbracht getrouwd met Anna Catherina Coenen, geboren 18 september 1754 te Grevenbicht en overleden op 23 oktober 1829 te Maasbracht. Het echtpaar Beckers-Coenen woonde in 1796 te Beek.
Jean Frenken, geboren 28 juni 1790, is op 1 juni 1809 opgekomen in het 19de régiment d’ infanterie de ligne met als registratienummer 6676. Als zijn beroep is boerenknecht vermeld. Hij was van de lichting 1810. Als zijn militaire functie is fusilier vermeld. In de laatste kolom staat dat hij op 8 oktober 1812 krijgsgevangen is gemaakt in Polotsk.[22] Ik heb geen verdere gegevens van Jean Beckers gevonden, waaruit ik afleid dat hij niet uit krijgsgevangenschap is teruggekeerd.
De vader van Jean Frenken is Tilmannus Frenken, geboren circa 1730 te Karken en overleden op 5 juli 1802 te Maasbracht. Hij is op 10 mei 1786 te Maasbracht getrouwd met Maria Agnes van Heel, geboren te Echt, Berkelaar, circa 1760, en overleden op 10 november 1826 te Maasbracht. Beide woonden ten tijde van het huwelijk op Kruchten.
Epiloog
In dit artikel heb ik kort aandacht besteed aan de invoering van de dienstplicht voor jongemannen uit de gemeente Maasbracht in de tijd, dat Maasbracht was ingelijfd bij Frankrijk. Verder heb ik de namen en bijzonderheden van de mannen uit Maasbracht, die daadwerkelijk in Franse legerdienst zijn geweest, en van hun ouders vermeld.
Het leven van die mannen en van hun naasten veranderde radicaal door die dienstplicht. De legerdienst had immers niet alleen gevolgen voor de conscrits maar ook voor hun familie en geliefden: geen of nauwelijks mogelijkheden om contact te onderhouden, het verlies van inkomen, zeker als de conscrit kostwinner was en vooral de angst en onzekerheid of hij nog levend terug zou keren.
Tijdens de veldtocht van Napoleon in 1812 naar Rusland bleek hoe ongewis en gevaarlijk de dienst in het leger van Napoleon was. Vele dienstplichtigen, onder wie ook mannen uit Maasbracht, zijn daarbij omgekomen, niet alleen in veldslagen maar ook door honger, kou, verdrinking, ontberingen en (besmettelijke) ziektes. Ook bestond het risico om in handen van de vijand te vallen met een zeer onzeker lot. Van de ongeveer 600.000 militairen, die aan de veldtocht naar Rusland hebben deelgenomen, zouden er slechts 60.000 overlevenden zijn.
De meeste conscrits uit Maasbracht hebben de dienst in het Franse leger niet overleefd. Er zijn overigens meer soldaten gestorven aan ontberingen, ziekten en/of de gevolgen van hun verwondingen dan gesneuveld op het slagveld. Deze conscrits zijn het slachtoffer geworden van de machtshonger van Napoleon.
Voor Maasbracht was de tol van de Franse dienstplicht zwaar. Van de ongeveer 30 conscrits uit Maasbracht zijn er met zekerheid slechts 6 teruggekeerd. Zo`n 80% is dus niet uit het Franse leger teruggekeerd.
[1]Fleurus is een plaats tussen Namen en Charleroi, toentertijd gelegen in de Oostenrijkse Nederlanden.
[2] Vanaf begin 1796 tot 15 september 1796 was Stevensweert hoofdplaats van het kanton, waartoe Maasbracht behoorde. Daarna werd Echt tot 1800 hoofdplaats van dat kanton en vervolgens vanaf 1802 Maaseik.
[3] In Frankrijk was in 1795 een nieuwe tijdrekening (kalender) ingevoerd. In die tijdrekening werd een jaar verdeeld in 12 maanden van elk 30 dagen (aangevuld met 5 extra dagen). De maanden werden genoemd naar een in een maand voorkomend overheersend weertype of oogst. Voorbeelden: Nivôse: sneeuwmaand, december; Fructose: fruitmaand, augustus; Germinal: kiemmaand, maart. Een maand werd verdeeld in 3 tijdvakken van 10 dagen. Een dag telde 10 uren en een uur 100 minuten. Deze tijdrekening werd per 1 januari 1806 weer afgeschaft. Men keerde vanaf die datum weer terug naar de Gregoriaanse kalender.
[4] Een conscrit is een persoon die is ingeschreven (inscrit) in een register voor de militaire dienstplicht.
[5] De Garde of Garde imperiale was een elite-eenheid.
[6] Een régiment d`infanterie de ligne is een militaire eenheid van infanteriesoldaten (voetvolk) die vecht in gesloten rijen of linies. De soldaten stonden naast elkaar in meerdere rijen en voerden samen vuursalvo’s uit.
[7] In veel publicaties en in latere registers van het Nederlandse leger wordt gesproken van stamboek. Ik spreek liever van registers omdat stamboek mij aan vee doet denken
[8] Een fusilier is een infanterist gewapend met een vuursteenmusket, een geweer dat in de strijd werd voorzien van een bajonet.
[9] Het 69ste régiment d`infanterie de ligne was in juli 1813 betrokken bij veldslagen in Spanje.
[10] Zie vorige noot.
[11] Het 75ste régiment d`infanterie de ligne was vanaf medio 1813 actief in Spanje en betrokken bij verschillende veldslagen.
[12] De exacte geboortedatum van Anna Maria van der Loo is niet bekend. In de huwelijksakte staat “gebooren in het Jaar achttienhonderd een, zoo als blijkt uit de akte van bekentenis gepasseerd voor den Vrederechter des Kantons Roermond op den twintigste der maand october” (1831).
[13] In het register staat alleen zijn geboortejaar 1781.
[14] Een grenadier is een elite-infanteriesoldaat. Oorspronkelijk waren het soldaten die in de frontlinie granaten wierpen.
[15] Hollandse krijgsgevangen in Rusland, 1812-1814, Joost Welten.
[16] Een cuirassier is een bepantserde cavaleriesoldaat.
[17] Een voltigeur is een lichte infanteriesoldaat, die goed kan schieten. Hij werd ingezet om operaties voor de linies uit te voeren
[18] Het Dêpot des Conscrits Chasseurs was een opleidingscentrum voor jonge rekruten.
[19] Tirailleurs zijn infanteristen die in tegenstelling tot infanteristen van régiments d`infanterie de ligne niet in lijn operen maar gespreid.
[20]Waarschijnlijk is hiermee Alexandrië bedoeld Allesandria in Piëmonte, Italië, omdat het 102de régiment d’ infanterie de ligne in 1808 actief was in Italië.
[21] Generaal Louis Antoine Pille was in 1807 benoemd tot inspecteur-generaal in Italië en Napels. Zijn naam staat op de westelijke kolom van de Arc de Triomphe te Parijs.
[22] Polotsk is een stad in het noorden van Belarus aan de rivier de Westelijke Dvina.